Rəşid Rumzadə: "Ermənistanın törətdiyi ekoloji cinayətlər faktlar əsasında təsdiqlənib"
"AzÉ™rbaycan Respublikasının Ä°nsan Hüquqları üzrÉ™ müvÉ™kkili (ombudsman) SÉ™binÉ™ Æliyevanın beynÉ™lxalq qurumlara göndÉ™rdiyi bÉ™yanat, müraciÉ™t vÉ™ hesabatlarında ErmÉ™nistanın AzÉ™rbaycana qarşı etnik nifrÉ™t zÉ™minindÉ™ hÉ™yata keçirdiyi soyqırımı, iÅŸÄŸalçılıq, terrorçuluq siyasÉ™ti ilÉ™ yanaşı, yürütdüyü ekoloji terror siyasÉ™ti dÉ™ faktlar É™sasında tÉ™qdim olunub. Otuz illik iÅŸÄŸal dövründÉ™ ölkÉ™mizin tÉ™biÉ™tinÉ™, bioloji müxtÉ™lifliyinÉ™, flora vÉ™ faunasına, su mÉ™nbÉ™lÉ™rinÉ™, ümumilikdÉ™ iÅŸÄŸal altında olmuÅŸ É™razilÉ™rin ekologiyasına, regionun ekosisteminÉ™ ErmÉ™nistan tÉ™rÉ™findÉ™n ciddi zÉ™rÉ™r vurulmuÅŸ, beynÉ™lxalq ekoloji cinayÉ™t törÉ™dilmiÅŸdir".
Azadmediatv.com xÉ™bÉ™r veriri ki, bu haqda Ombudsman Aparatının rÉ™hbÉ™rinin müavini Rəşid RumzadÉ™ belÉ™ deyib.
Onun spzlÉ™rinÉ™ görÉ™, müxtÉ™lif nadir bitki vÉ™ heyvan növlÉ™ri mÉ™hv olub, çay vÉ™ göllÉ™rdÉ™ özünü tÉ™nzimlÉ™mÉ™ prosesinin dayanması su hövzÉ™lÉ™rinin bütün canlılar üçün zÉ™rÉ™rli, ölü bir zonaya çevrilmÉ™sinÉ™ gÉ™tirib çıxarıb. TranssÉ™rhÉ™d çay olan Oxçuçay uzun illÉ™r ErmÉ™nistan É™razisindÉ™ kÉ™skin çirklÉ™nmÉ™yÉ™ mÉ™ruz qalıb vÉ™ CÉ™nubi Qafqazın ikinci böyük çayı olan Araz çayındakı su ehtiyatlarının keyfiyyÉ™tinÉ™ mÉ™nfi tÉ™sir göstÉ™rib.
R.RumzdÉ™ bildirib ki, ErmÉ™nistanın AzÉ™rbaycana qarşı ekoloji terroru bu gün dÉ™ davam edir:
"BelÉ™ ki, Rusiya sülhmÉ™ramlı kontingentinin müvÉ™qqÉ™ti yerləşdiyi AzÉ™rbaycan Respublikası É™razilÉ™rindÉ™, xüsusilÉ™ “Qızılbulaq” qızıl vÉ™ “DÉ™mirli” mis-molibden faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarı ciddi ekoloji fÉ™sadlar törÉ™tmÉ™kdÉ™dir.
2022-ci ildÉ™ BMT BaÅŸ Assambleyasının qÉ™bul etdiyi “TÉ™miz, saÄŸlam vÉ™ dayanıqlı É™traf mühitdÉ™ yaÅŸamaq hüququ” adlı qÉ™tnamÉ™ ilÉ™ tÉ™miz, saÄŸlam vÉ™ dayanıqlı É™traf mühitdÉ™ yaÅŸamaq hüququ insan hüquqlarının tÉ™rkib elementi kimi qÉ™bul olunub. BMT üzv dövlÉ™tlÉ™ri hamı üçün tÉ™miz, saÄŸlam vÉ™ dayanıqlı É™traf mühitin tÉ™min edilmÉ™si üçün müvafiq addımlar atmaÄŸa çağırır. BMT-yÉ™ üzv dövlÉ™t tÉ™rÉ™findÉ™n bu hüquqların pozulması isÉ™, tÉ™bii ki, insan hüquqları pozuntusu kimi qÉ™bul edilir.
HÉ™lÉ™ 2006-cı ildÉ™ BMT BaÅŸ Assambleyası tÉ™rÉ™findÉ™n qÉ™bul edilmiÅŸ “AzÉ™rbaycanın iÅŸÄŸal olunmuÅŸ É™razilÉ™rindÉ™ vÉ™ziyyÉ™t” adlı QÉ™tnamÉ™dÉ™ iÅŸÄŸal altında olan AzÉ™rbaycan torpaqlarında törÉ™dilmiÅŸ yanğınların regionun ekoloji tÉ™hlükÉ™sizliyinÉ™ tÉ™sirinin qiymÉ™tlÉ™ndirilmÉ™si mÉ™sÉ™lÉ™si qaldırılmış, 2016-cı ildÉ™ Avropa Åžurası Parlament Assambleyası tÉ™rÉ™findÉ™n qÉ™bul olunmuÅŸ AzÉ™rbaycanın sÉ™rhÉ™dyanı rayonlarının sakinlÉ™rinin qÉ™sdÉ™n sudan mÉ™hrum edilmÉ™si ilÉ™ baÄŸlı qÉ™tnamÉ™dÉ™ ErmÉ™nistan silahlı qüvvÉ™lÉ™rinin sözügedÉ™n regiondan dÉ™rhal çıxarılması, müstÉ™qil mühÉ™ndis vÉ™ hidroloqlar tÉ™rÉ™findÉ™n yerindÉ™ tÉ™hqiqat aparılmasının tÉ™min edilmÉ™si tÉ™lÉ™b olunmuÅŸdur. Bütün bunlar ciddi pozuntulardır.
Bununla yanaşı, ErmÉ™nistan Respublikası tÉ™rÉ™fdar çıxdığı “Ætraf mühitÉ™ istÉ™nilÉ™n hÉ™rbi vÉ™ ya düÅŸmÉ™ncÉ™sinÉ™ tÉ™sir vasitÉ™lÉ™rindÉ™n istifadÉ™nin qadaÄŸan edilmÉ™si haqqında” 1976-cı il tarixli Konvensiya, “TÉ™hlükÉ™li tullantıların sÉ™rhÉ™dlÉ™rarası daşınmasına vÉ™ kÉ™narlaÅŸdırılmasına nÉ™zarÉ™t haqqında” 1989-cu il tarixli Bazel Konvensiyası, “SÉ™naye qÉ™zalarının transsÉ™rhÉ™d tÉ™siri haqqında” 1992-ci il tarixli Konvensiya vÉ™ digÉ™r beynÉ™lxalq müqavilÉ™lÉ™r üzrÉ™ öhdÉ™liklÉ™rinÉ™ dÉ™ mÉ™qsÉ™dli ÅŸÉ™kildÉ™ É™mÉ™l etmir. TÉ™sadüfi deyildir ki, ErmÉ™nistan “TranssÉ™rhÉ™d suaxınlarının vÉ™ beynÉ™lxalq göllÉ™rin mühafizÉ™si vÉ™ istifadÉ™sinÉ™ dair” 1992-ci il tarixli Konvensiyanı ratifikasiya etmÉ™kdÉ™n dÉ™ qÉ™rÉ™zli ÅŸÉ™kildÉ™ yayınır.
MÉ™lum olduÄŸu kimi, bu günlÉ™rdÉ™ AzÉ™rbaycan Respublikasının bir neçÉ™ dövlÉ™t qurumunun mütÉ™xÉ™ssislÉ™rindÉ™n ibarÉ™t heyÉ™tin Rusiya sülhmÉ™ramlı kontingentinin müvÉ™qqÉ™ti yerləşdirildiyi É™razilÉ™rimizdÉ™ mÉ™hz faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarı, bundan irÉ™li gÉ™lÉ™n ekoloji vÉ™ digÉ™r fÉ™sadlarla baÄŸlı ilkin monitorinq aparmaq istÉ™sÉ™lÉ™r dÉ™, sülhmÉ™ramlıların hÉ™rÉ™kÉ™tsizliyi ucbatından monitorinq baÅŸ tutmayıb, nümayÉ™ndÉ™ heyÉ™ti hÉ™r iki istiqamÉ™tdÉ™ tÉ™xribatla üzləşib.
BaÅŸ verÉ™nlÉ™rÉ™ etiraz olaraq AzÉ™rbaycanın vÉ™tÉ™ndaÅŸ cÉ™miyyÉ™ti tÉ™sisatlarının nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri, ekoloji hüquqların müdafiÉ™si sahÉ™sindÉ™ fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n qeyri-hökumÉ™t təşkilatlarının nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri, ictimai fÉ™allar insan hüquqları sahÉ™sindÉ™ mövcud beynÉ™lxalq sÉ™nÉ™dlÉ™rdÉ™, o cümlÉ™dÉ™n milli qanunvericilikdÉ™ tÉ™sbit olunmuÅŸ hüquqlarından, xüsusilÉ™ saÄŸlam É™traf mühitdÉ™ yaÅŸamaq, sÉ™rbÉ™st toplaÅŸmaq, sÉ™rbÉ™st hÉ™rÉ™kÉ™t etmÉ™k, fikir vÉ™ söz azadlığı hüquqlarından istifadÉ™ edÉ™rÉ™k hüquqların pozulmasına bilavasitÉ™ tÉ™sir göstÉ™rÉ™n ekoloji fÉ™sadlara sÉ™bÉ™b olan hallarla baÄŸlı haqlı narazılıqlarını bildirirlÉ™r”, - deyÉ™ Ombudsman Aparatı rÉ™hbÉ™rinin müavini qeyd edib.
O vurÄŸulayıb ki, AzÉ™rbaycan Respublikası Konstitusiyasının 39-cu maddÉ™sinÉ™ É™sasÉ™n hÉ™r kÉ™sin saÄŸlam É™traf mühitdÉ™ yaÅŸamaq hüququ vardır. ElÉ™cÉ™ dÉ™, hÉ™r kÉ™sin É™traf mühitin É™sl vÉ™ziyyÉ™ti haqqında mÉ™lumat toplamaq vÉ™ ekoloji hüquqpozma ilÉ™ É™laqÉ™dar onun saÄŸlamlığına vÉ™ É™mlakına vurulmuÅŸ zÉ™rÉ™rin É™vÉ™zini almaq hüququ vardır.
ElÉ™cÉ™ dÉ™, “Ætraf mühitin mühafizÉ™si haqqında” AzÉ™rbaycan Respublikası Qanununa É™sasÉ™n ictimai birliklÉ™rin É™traf mühitin mühafizÉ™si sahÉ™sindÉ™ ictimai nÉ™zarÉ™ti hÉ™yata keçirmÉ™k, tÉ™qsirkar təşkilatların, vÉ™zifÉ™li ÅŸÉ™xslÉ™rin vÉ™ vÉ™tÉ™ndaÅŸların mÉ™suliyyÉ™tÉ™ cÉ™lb edilmÉ™si barÉ™dÉ™ mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™ri qaldırmaq hüquqları vardır.
“Bunlarla yanaşı, “Ætraf mühitÉ™ dair informasiya almaq haqqında” AzÉ™rbaycan Respublikası Qanununun 4-cü maddÉ™si hÉ™r bir ÅŸÉ™xsin zamanından asılı olmayaraq vÉ™ ÅŸÉ™rt qoyulmadan É™traf mühitÉ™ dair informasiya almaq hüququna malik olduÄŸunu bÉ™yan edir.
Göründüyü kimi, milli vÉ™ beynÉ™lxalq hüququn normalarının pozulması ilÉ™ müÅŸayiÉ™t olunan bu amillÉ™r ErmÉ™nistan hÉ™rbi-siyasi rÉ™hbÉ™rliyinin ekoloji terror siyasÉ™tini, törÉ™tdiyi ekoloji cinayÉ™tlÉ™ri faktlar É™sasında tÉ™sdiq edir”.
Azadmediatv.com
