Xalid Kazımlı: "Dövri mənzil qovğası – Qınaqçılar bizi “Taliban”dan qaçan tərcüməçilərə döndəriblər"

• 25-07-2021 15:39
• 1048

Bu mövzuda soyuqqanlı, tÉ™mkinli, emosional ovqata qapılmadan yazmaq, fikir bildirmÉ™k daha yaxşı olar.

Birincisi, hÉ™lÉ™ qurd keçini yemÉ™yib, rus demiÅŸkÉ™n, axÅŸam düÅŸmÉ™yib, ona görÉ™ dÉ™ “hÉ™r ÅŸey bitdi, 4 il gözlÉ™yÉ™n jurnalistlÉ™r evsiz qalacaqlar” ovqatına qapılmağın yeri yoxdur. Son qÉ™rarı verÉ™n ÅŸÉ™xs baÅŸqadır vÉ™ onun hÉ™rtÉ™rÉ™fli informasiyası, güclü iradÉ™si var.

Ä°kincisi, 4 il É™vvÉ™l 3-cü binanın tÉ™mÉ™li atılarkÉ™n “bu bina da jurnalistlÉ™rÉ™ verilÉ™cÉ™k” deyÉ™ bina tikilÉ™cÉ™k É™raziyÉ™ barmaq tuÅŸlanıbsa, demÉ™k, çoxsaylı insanlara ümid verilib. Ä°ndi umsuq duruma düÅŸÉ™nlÉ™rin ovqatını da nÉ™zÉ™rÉ™ almaq lazımdır.

Üçüncüsü, heç kÉ™s ÅŸÉ™hid ailÉ™lÉ™ri vÉ™ qazilÉ™rlÉ™ media É™hlini üz-üz qoymamalıdır. Son 30 ildÉ™ ÅŸÉ™hid ailÉ™lÉ™rini vÉ™ qazilÉ™ri ardıcıl vÉ™ prinsipial olaraq müdafiÉ™ edÉ™n bircÉ™ tÉ™bÉ™qÉ™ olub – jurnalistlÉ™r. QÉ™zetlÉ™rin arxivini qaldırıb baxmaq kifayÉ™tdir.

Dördüncüsü, ölkÉ™nin rayonlarında vÉ™ paytaxtda kifayÉ™t qÉ™dÉ™r boÅŸ mÉ™nzil var, bir ucdan da tikilir, dövlÉ™t lazım bildiyi adamları, insanlar qrupunu hÉ™min rezervdÉ™n mÉ™nzillÉ™ tÉ™min edÉ™ bilÉ™r, vaxtaşırı edir vÉ™ bundan sonra da edÉ™cÉ™k.

BeÅŸincisi, 3 min ÅŸÉ™hidimizin É™ksÉ™riyyÉ™ti subay idi, onların ailÉ™si ata-analarından ibarÉ™tdir vÉ™ hÉ™min valideynlÉ™rin çoxunun rahat vÉ™ geniÅŸ evlÉ™ri var. Bu valideynlÉ™ri, ehtiyacları olan baÅŸqa ÅŸeylÉ™rlÉ™ tÉ™min etmÉ™k lazımdır.

Altıncısı, ÅŸÉ™hidlÉ™rin çoxu ölkÉ™nin rayonlarından, GÉ™ncÉ™, Sumqayıt, LÉ™nkÉ™ran, Naxçıvan, MingÉ™çevir, Åžirvan, Tovuz kimi ÅŸÉ™hÉ™rlÉ™rindÉ™ndir, onlar mÉ™nzillÉ™ öz yaÅŸadıqları yerdÉ™, qohum-É™qrÉ™balarının yaxınlığında tÉ™min edilsÉ™, daha yaxşı olar. Bakılı ÅŸÉ™hidlÉ™rimiz isÉ™ tÉ™bii paytaxtda evlÉ™ tÉ™min olunmalıdır.

Yeddincisi, mÉ™cburi köçkünlÉ™r iÅŸÄŸaldan azad olunmuÅŸ rayonlarımıza köçÉ™ndÉ™n sonra boÅŸ qalan mÉ™nzillÉ™r, elÉ™cÉ™ dÉ™ iki il É™vvÉ™ldÉ™n onların mÉ™skunlaÅŸması üçün tikilÉ™n, amma hÉ™lÉ™ hazır olmayan, paylanmayan evlÉ™r qazilÉ™rÉ™ verilÉ™ bilÉ™r. Onsuz da qazilÉ™r üçün dÉ™ ayrıca iri yaÅŸayış massivlÉ™ri salınmaqdaydı.

YÉ™ni bir sıra adamların yazı, açıqlama, status vÉ™ ÅŸÉ™rhlÉ™rindÉ™n elÉ™ çıxır ki, ölkÉ™dÉ™ boÅŸ mÉ™nzil sahÉ™si olduqca mÉ™hduddur, bir qrupu tÉ™min etmÉ™k üçün mütlÉ™q baÅŸqa bir qrupun gözlÉ™ntisi vurulmalıdır. ElÉ™ ÅŸey yoxdur. DövlÉ™tin varidatı, potensialı, resursları kifayÉ™t qÉ™dÉ™rdir.

Bu xüsusda sÉ™slÉ™nÉ™n gÉ™liÅŸigözÉ™l cümlÉ™lÉ™rdÉ™n biri dÉ™ belÉ™dir ki, jurnalistlÉ™rÉ™ ev verilirsÉ™, onda avtobus sürücülÉ™rinÉ™, qÉ™ssablara, bÉ™rbÉ™rlÉ™rÉ™ (bir çox peÅŸÉ™lÉ™rin adları sayılır) dÉ™ verilsin.

Hiss olunur ki, bunu deyən adamların jurnalstikanın əhəmiyyəti barədə bildikləri bu qədərdir.
Hamı bilmÉ™lidir ki, mÉ™tbuatın 4-cü hakimiyyÉ™t olduÄŸu barÉ™dÉ™ deyilÉ™n sözlÉ™r havayı, lütfkarlıq üçün dilÉ™ gÉ™tirilÉ™n sözlÉ™r deyil.

Media xüsusi status daşıyan bir sferadır. Ä°stÉ™nilÉ™n ölkÉ™dÉ™ dövlÉ™tin bir neçÉ™ sütunundan biri mediadır. HÉ™r bir demokratik ölkÉ™dÉ™ demokratiyanın É™sas sütunu KÄ°V-dir. Media olmayan ölkÉ™lÉ™rdÉ™ azadlıq, demokratiya, haqq-É™dalÉ™t yoxdur, ola bilmÉ™z. MÉ™tbuat sahÉ™sindÉ™ külüng vuranların az olduÄŸu, sıradan çıxdığı ölkÉ™lÉ™r qısa müddÉ™tdÉ™ Åžimali Koreyanın vÉ™ TürkmÉ™nistanın gününÉ™ düÅŸür. DemÉ™k, hansı ÅŸÉ™rtlÉ™r daxilindÉ™ olursa, olsun, media ayaqda qalmalı, mövcudluÄŸunu qorumalıdır. Bundan ötrü bu sahÉ™yÉ™ yeni adamlar gÉ™lmÉ™lidir. Ä°ÅŸi çÉ™tin, qazancı az,tÉ™hlükÉ™si çox sahÉ™yÉ™ gÉ™nclÉ™r niyÉ™ gÉ™lsin ki? DemÉ™k, stimul olmalıdır.

Uzun illÉ™r bu ölkÉ™dÉ™ haqq-É™dalÉ™tin keÅŸikçisi jurnalistlÉ™r olublar. Onlar É™llÉ™rindÉ™ki kor balta ilÉ™ “yoÄŸunlamış, yosunlamış kötüklÉ™ri” vura-vura aşırıblar. “Burda mÉ™nÉ™m, BaÄŸdadda kor xÉ™lifÉ™” deyÉ™n elÉ™ mÉ™murlar vardı ki, onlara fÉ™lÉ™yin dÉ™ gücü çatmırdı, göylÉ™ gedirdilÉ™r, media yaza-yaza onlardan elÉ™ bir eybÉ™cÉ™r fiqur düzÉ™ltdi ki, axırda dövlÉ™ti idarÉ™ edÉ™nlÉ™r eybÉ™cÉ™rlÉ™rlÉ™ bir komandada olmaq istÉ™mÉ™dilÉ™r vÉ™ onları qapı dalında qoydular. “Get kimÉ™ deyirsÉ™n, de” deyÉ™rÉ™k mÉ™zlum insanlara, ÅŸikayÉ™tçilÉ™rÉ™ zülm edÉ™n yüzlÉ™rlÉ™ mÉ™muru mÉ™hz jurnalistlÉ™r quzuya döndÉ™rirdilÉ™r.

Media olmasa, acgöz vÉ™ tamahkar, nadan vÉ™ zorba mÉ™murlar quldarlıq quruluÅŸunun qaydalarını tÉ™tbiq edÉ™rlÉ™r. Ä°llÉ™rlÉ™ son instansiya mÉ™hz media olub, icra hakimiyyÉ™ti mÉ™murlarının özbaşınalığından, mÉ™hkÉ™mÉ™ qÉ™rarlarının É™dalÉ™tsizliyindÉ™n narazı qalan insanlar hÉ™r gün sonuncu çarÉ™ yeri kimi jurnalistlÉ™rin üstünÉ™ gÉ™lirlÉ™r.

CÉ™miyyÉ™t bu xidmÉ™tlÉ™ri az-çox bilir, bilmÉ™yÉ™nlÉ™r dÉ™ bilsinlÉ™r vÉ™ ona görÉ™ dÉ™ hÉ™yatını haqq-É™dalÉ™tin bÉ™rqÉ™rarına hÉ™sr etmiÅŸ adamları baÅŸları üzÉ™rindÉ™k tavana görÉ™ xor görmÉ™sinlÉ™r.

“JurnalistÉ™ ev verilmÉ™mÉ™lidir, verilÉ™nlÉ™r dÉ™ geri alınmalıdır” deyÉ™n siyasi fÉ™alların arasında vaxtilÉ™ vÉ™ indi hakimiyyÉ™tÉ™ iddia edÉ™n siyasi partiyaların funksionerlÉ™ri var.

Onların yadına salmaq istÉ™yrÉ™m ki, hakimiyyÉ™tÉ™ gÉ™lmÉ™k ÅŸansının daha böyük olduÄŸu illÉ™rdÉ™ bu ÅŸÉ™xslÉ™rin liderlÉ™ri hakimiyyÉ™tÉ™ gÉ™lÉ™cÉ™klÉ™ri tÉ™qdirdÉ™ sosial proqramlar hÉ™yata keçirÉ™rÉ™k aztÉ™minatlı ailÉ™lÉ™ri mÉ™nzillÉ™ tÉ™min etmÉ™k barÉ™dÉ™ vÉ™d verirdilÉ™r. Konkret olaraq, bilirÉ™m ki, Ä°sa QÉ™mbÉ™r 2003-cü ildÉ™ hakimiyyÉ™tÉ™ gÉ™lsÉ™, jurnalistlÉ™ri vÉ™ baÅŸqa aztÉ™minatlı kateqoriyadan olanları mÉ™nzillÉ™ tÉ™min edÉ™cÉ™kdi.

Daha bir mÉ™sÉ™lÉ™. BÉ™zilÉ™ri elÉ™ qÉ™lÉ™mÉ™ verir ki, sanki bizim jurnalistlÉ™r mÉ™nzillÉ™ri ölkÉ™mizi iÅŸÄŸal altında saxlayan metropoliyadan vÉ™ ya düÅŸmÉ™n dövlÉ™tdÉ™n alıblar. ElÉ™ deyil, onlar mÉ™nzili öz müstÉ™qil dövlÉ™tlÉ™rindÉ™n alıblar. Heç Ä°rÉ™vanda çıxan “Haykakan Jamanak”da da iÅŸlÉ™mirlÉ™r, öz ölkÉ™mizin mediasını tÉ™msil edirlÉ™r. BÉ™zÉ™n elÉ™ bir tÉ™qib-tÉ™zyiq kampaniyası baÅŸladırlar ki, adam özünü ABÅž hÉ™rbçilÉ™rinÉ™ qoÅŸulub “Taliban”dan qaçan tÉ™rcümÉ™çilÉ™r kimi hiss edir - “bu hökumÉ™tÉ™ iÅŸlÉ™misÉ™n, cavab verÉ™cÉ™ksÉ™n!!!”

Ev alan jurnalistlÉ™ri qınayaların arasında elÉ™ adamlar var ki, özlÉ™ri xarici dövlÉ™tlÉ™rdÉ™n maaÅŸ, mükafat, qrant, bonus alıblar vÉ™ bu sayÉ™dÉ™ hÉ™r ÅŸeylÉ™ri var: topdağıtmaz evlÉ™ri, lüks avtomobillÉ™ri, cah-cÉ™lalları. BaÅŸqa dövlÉ™tdÉ™n çox ÅŸey alaraq, öz dövlÉ™tinin hesabına zÉ™ruri yaÅŸayış ÅŸÉ™raiti É™ldÉ™ edÉ™nlÉ™ri qınamaq absurdun kvadratıdır.

DövlÉ™t tÉ™kcÉ™ vergi yığmaq, övladları hÉ™rbi xidmÉ™tÉ™ aparmaq üçün deyil, hÉ™m dÉ™ vÉ™tÉ™ndaÅŸlarının qayğısına qalmaq, onların problemini hÉ™ll etmÉ™k, onları yaÅŸatmaq üçündür.

“Kanadada elÉ™ ÅŸey yoxdur”, “Ä°sveçrÉ™dÉ™ dövlÉ™t jurnalistÉ™ ev vermir”, “Fransada jurnalistlÉ™r mÉ™nzili özlÉ™ri alır” vÉ™ sair vÉ™ ilaxır arqumentlÉ™rlÉ™ camaatın baÅŸ-qulağını dÉ™ng edÉ™nlÉ™r dÉ™ bilmÉ™lidir ki, bura Kanada, Ä°sveçrÉ™, Fransa deyil, AzÉ™rbaycandır vÉ™ hÉ™lÉ™lik bu ölkÉ™dÉ™ yaÅŸam ÅŸÉ™rtlÉ™ri belÉ™dir.

BÉ™s ölkÉ™dÉ™ki mövcud durum niyÉ™ belÉ™dir? On minlÉ™rlÉ™ savadlı, fÉ™al, mübariz adam ölkÉ™dÉ™n qaçıb xaricÉ™ gedÉ™ndÉ™, orada rahat ÅŸÉ™raitdÉ™ oturub üzübÉ™ri “qızıl xırdalayanda”, ağıllı-ağıllı yol göstÉ™rÉ™ndÉ™ ölkÉ™dÉ™ki durum belÉ™ dÉ™ olmalıydı. Biz tÉ™klÉ™ndik, mövcud ÅŸÉ™raiti baÅŸqa cür etmÉ™yÉ™ gücümüz çatmadı. Siz öz ÅŸÉ™raitinizi elÉ™ dÉ™yiÅŸdiniz, biz dÉ™ belÉ™ dÉ™yiÅŸmÉ™yÉ™ mÉ™cbur olduq.

Xalid KAZIMLI 

musavat.com